Ebegümeci (Malva Vulgaris), çit, yol ve eski duvar kıyılarında, harabeliklerde,
ama yalnızca insanların yaşadıkları yerlerin çok yakınlarında yetişir.
Büyük yapraklı ebegümeci (Malva Grandfolia) ve öteki değişik cinsleri (Malva Sp.) genellikle çiçek ve sebze bahçelerinde yetişir.
Anadolu' da 8 Malva türü yetişmekte olup, bunların çiçek ve yaprakları bir
ayrım yapılmaksızın "Ebegümeci" olarak kullanılmaktadır. Bitki ebemgümeci,
develangır, develik, devetabanı, ebekömeç, gaba, eligümeç, paçık ve ilmik
isimleriyle de anılmaktadır. Bitkinin uzun saplarının ucundaki
yapraklar yuvarlak ve çentiklidir. Açık pembeden eflatun rengine kadar
değişebilen renkte çiçek açarlar.Bir de yuvarlak meyvesi vardır.
Çiçekleri, yaprakları ve sapları, Haziran'dan Eylül'e kadar toplanabilir.
Müsilaj, uçucu yağ, tanen, malvidin, malvin, gossypin-3-sulfat içerir.
Protein ve C vitamini deposudur. Mukoza koruyucu, iltihap önleyici ve
balgam söktürücü etkileri vardır.
Ebegümeci çayı özellikle mukoza iltihaplarında, gastrit, mesane
iltihabı, mide ve bağırsak mukoza iltihabında ve ağız boşluğu
iltihabında olduğu kadar, mide ve bağırsak ülserinde de
başarıyla kullanılabilir. Ama bu son iki hastalık için, arpa ile karışık
bir çorba hazırlamak gerekmektedir. Önce arpa kaynatılır ve soğuduktan
sonra bitki yaprakları eklenir. Ayrıca, akciğer balgamlanmalarında,
bronşiyal nezlede, öksürük ve aşırı ses kısıklığında özellikle
önerilir. Öksürük, boğmaca ve astıma karşı ebegümeci ve papatya eşit karışımının çayı balla tatlandırılarak günde 3-4
bardak içilebilir. Şeker hastaları tatlandımaz. Gırtlak ve bademcik
iltihabı ve ağız kuruluğunda da başarıyla kullanılabilir.
Bitki, geceden soğuk suya koyularak demlenmelidir. Günlük kullanım için 2
veya 3 bardak ılıklaştırıp, gün boyunca yudumlanarak içilebilir. Nefes
darlığına yol
açan akciğer amfizemi ebegümeci çayı ile iyileştirilebilir. Bu durumda, günde en az
3 bardak çay içilmeli ve süzüldükten sonre geriye kalan yapraklar iyice
ısıtılarak bronşların ve akciğerin üstüne geceleyin kompres olarak uygulanmalıdır. Oldukça
ender görülen gözyaşı azlığı durumunda da, gözlere ebegümeci
banyosu ve kompresi uygulandığında, çok iyi sonuçlar
alınabilir. Kaşınan ve yanan yüz alerjilerinde de, yüzü ılık ebegümeci çayı ile yıkamak rahatlatıcıdır.
Ebegümeci çayı kabızlığa karşı da
kullanılabilir. |
| |
|
Ebegümeci dıştan, kırıklardan veya damar iltihaplarından
kaynaklanan yaralarda, çıbanlarda, şiş ayak ve ellerde kullanılır. Kaşınan ve yanan deri
alerjilerinde yapılan ebegümeci çayı yıkamaları çok rahatlatıcıdır. Bu durumlarda, ayak ve el banyoları yapılmalıdır. Gırtlak
iltihabını iyileştirmeye ve gırtlak hastalıklarında da başarı
sağlayabilir. Bu tür olaylarda, gün boyunca kullanılmak üzere, iki buçuk
litre suya geceden bitki eklenerek demlenmeye bırakılır (Bir bardak suya,
yarım tatlı kaşığı
ince kıyılmış taze bitki) ve ertesi gün hafifçe ısıtılarak bir termosa
doldurulur. Gün boyunca, yudumlanarak 4 bardak çay içilir ve gerisiyle de
derin gargaralar yapılır. Gırtlak, ağız boşluğu ve burun
kuruluklarında da gün boyunca elden geldiğince sık gargara
yapılmalıdır. Özellikle kırsal kesimdeki evlerin çevresinde
yetişen ebegümeci, günümüzde azalmaya yüz tutmuştur. Evleri çamur ve rutubetten
korumak ve de güzel bir görünüm kazandırmak amacıyla, çevrelerine beton
dökülmektedir. Böylece, bitkinin yaşam alanı daraltılmaktadır. Varlığı
için Allah' a edeceğimiz teşekkürlerin hiç bir zaman yeterli olamayacağı,
insanlığın bu büyük yardımcısı, ne yazık ki, böylece her geçen gün
azalmaktadır.
|
| |
Kullanım Biçimleri:
Çay
Hazırlamak: Bir tatlı kaşığı kurutulmuş bitki, orta boy bir su
bardağı dolusu soğuk suya akşamdan eklenir, sabahleyin süzülür veya acil
durumlarda aynı miktar bitki bir su bardağı sıcak suyla demlenir, 10-15
dakika demlendikten sonra süzülür. Günde 3-4 bardak içilebilir.
Ayak ve El
Banyoları: 2 avuç dolusu (50 gr) ince kıyılmış
yaprak 2-3 litre suya eklenir, 6-8 saat bekletildikten sonra kaynama
derecesine kadar ısıtılır ve süzülerek banyo suyuna eklenir. Elin veya
ayağın dayanabileceği kadar sıcak olan banyonun süresi 15
dakikadır.
Bitki
Kompresi: Çay süzüldükten sonra artan posalar
biraz suyun içinde ısıtılır, arpa unu ile lapa haline getirilir ve bir
bezin üstüne yayılarak, sıcak sıcak uygulanır. Kompresin sıcaklığını
yitirmemesi gerekir. Kompres süresi isteğe göre
düzenlenebilir. |